Koorts
15/04/26 Filed in: Acute ziekten
Vooral kinderen kunnen stevig koorts krijgen wanneer ze ziek zijn. Onderstaande adviezen zijn daarom toegespitst op kinderen, maar ze gelden ook voor volwassenen.
Bij koorts boven de 39°C kunnen veel virussen zich niet meer vermenigvuldigen. Je schakelt bacteriën makkelijker uit. Witte bloedlichaampjes (opruimcellen) zijn actiever en vermeerderen zich sneller bij koorts. Koorts is dus een gezonde afweerreactie. Het werkt genezend. Koorts is geen probleem, het is de oplossing voor een probleem.
Bij koorts boven de 39°C kunnen veel virussen zich niet meer vermenigvuldigen. Je schakelt bacteriën makkelijker uit. Witte bloedlichaampjes (opruimcellen) zijn actiever en vermeerderen zich sneller bij koorts. Koorts is dus een gezonde afweerreactie. Het werkt genezend. Koorts is geen probleem, het is de oplossing voor een probleem.
Daarom kan je koorts beter begeleiden, dan onderdrukken. Uit onderzoek in Afrika is gebleken dat kinderen met mazelen die koortswerende middelen kregen toegediend, een hoger percentage complicaties doormaakten dan kinderen zonder deze middelen. Van de groep die met koortswerende middelen werd behandeld stierf 35%. Van de groep die deze niet kreeg stierf 7%. (In Afrika ligt de sterftekans veel hoger omdat ernstig ondervoede kinderen en kinderen met malaria grotere kans hebben te sterven bij een mazeleninfectie.) Bron: B. Witsenburg, Measles, mortality en treatment. Journal Antroposophic Medicin 1992, geciteerd in: Edda West: What if my child gets measles? Tijdschrift Variance, voorjaar 1996 en in Ziekten en Vaccins van de NVKP.
Meestal verloopt koorts in fases. Eerst stijgt de binnentemperatuur, terwijl de huid nog koel blijft. Soms krijg je koude rillingen. Hou jezelf goed warm in deze fase met bijvoorbeeld dekens en een kruik. In de volgende fase wordt ook de huid warm. Afkoelen is nu beter, door bijvoorbeeld frisse lucht, en het wegslaan van de deken. Vaak ga je hierna transpireren, wat ook helpt om af te koelen.
38,0°C of hoger = koorts
39–40°C = hoge koorts (komt vaak voor bij kinderen)
40°C of hoger = goed in de gaten houden
41°C of hoger = waarschuw een arts
Meestal loopt de temperatuur niet hoger op dan 40,5 graden, en duurt het niet langer dan drie dagen.
De een krijgt makkelijker hoge koorts dan de ander. De constitutie is medebepalend. Een mooie, hoge koorts kunnen ontwikkelen, is een teken van een sterke weerstand.
Laat in principe de koorts zijn genezende werking doen. Pas wanneer je het koortsproces niet goed de baas kan, is het raadzaam actie te ondernemen. Niet alleen de hoogte van de temperatuur is belangrijk. Ook de volgende verschijnselen zijn tekenen dat het koortsproces niet goed verloopt.
• Heftige hoofdpijn
• IJlen
• Grote onrust
• Koortsstuipen
• Bewustzijnsverandering zoals sufheid of verwardheid.
• Koorts die langer duurt dan drie dagen, of die uitputtend werkt.
• Puntbloedingen van de huid (rode of paarse plekjes op de huid die niet wegdrukbaar zijn).
• Gillen (jonge kinderen).
• Bij koorts van 40 graden of hoger, terwijl de huid koel blijft.
• (Hoge) koorts met hoofdpijn en braken. Wordt de toestand snel slechter, waarschuw dan onmiddellijk een arts. Het kan gaan om een hersenvliesontsteking. De typische nekstijfheid kan ontbreken in dit stadium.
• Waarschuw ook altijd een arts bij koorts tijdens zwangerschap / bevalling.
• 41°C of hoger = waarschuw een arts
• Het lichaam afsponsen met lauw azijnwater (vooral bij hoge koorts).
• Citroensokken. Dit doe je pas in het stadium dat de koorts al is opgelopen, en zich over het hele lijf heeft uitgebreid. Neem een halve citroen, pers die uit in 150 cc lauw water. Doe hier katoenen sokken in, knijpt ze uit, trek ze aan met daaroverheen wollen sokken. 20 minuten laten zitten. Eventueel na een uur herhalen met vers citroenwater. Alleen toepassen als de voeten warm zijn.
• Ook bij koortsstuipen kunnen citroensokken helpen. Trek dan de sokken kleddernat aan. Bij koortsstuipen altijd een arts waarschuwen. Vaak gebeurt dit in het stadium dat de koorts nog oploopt.
• Als de koorts hoog is, je bent onrustig, het lichaam is warm, maar de voeten blijven koel: leg citroenwikkels (katoenen lappen) aan om de kuiten. Daaroverheen wollen of flanellen lappen wikkelen en een warme kruik aan de voeten. Lappen en wikkels afdoen na ongeveer 15 minuten.
• Er zijn homeopathische middelen die het lichaam helpen de koorts beter te verdragen en beter te reguleren. Dit valt onder een acute behandeling.
Is er te weinig koorts, dan kan het ziekteproces vastlopen. Bij ziektes met huiduitslag kan de uitslag te weinig naar buiten trekken, of te snel wegtrekken. Vroeger zei men, als er bij mazelen een longontsteking optrad: “de uitslag is naar binnen geslagen.” Je kan de uitscheiding over de huid stimuleren door bijvoorbeeld:
- Borstelen van de huid in bad.
- Wassen met lauw water met etherische olie (bijv rozemarijn).
- Warme dranken.
- Warme kruik.
- Warm toedekken.
Algemene voedingsadviezen bij ziekte:
• Warme kruidenthee, zoals kamille of lindebloesem.
• Verse vruchtensappen
• Groentensap of bouillon
• Vitamine C als supplement
• Geen vast voedsel of zuivelproducten. Bij koorts is drinken veel belangrijker dan eten! Het lichaam is bezig met het wegwerken van afvalstoffen en aangedane cellen. De stofwisseling is dus druk bezig en vast voedsel is hierbij meestal teveel. Vaak voel je zelf aan wat wel of niet goed valt tijdens ziekte. Wees bij kinderen nu eerder dan normaal geneigd om toe te geven aan vreemde wensen. Wees niet direct bang voor gewichtsverlies, behalve bij baby’s. Wees vooral alert op uitdrogingsverschijnselen. Kinderen raken na ziekte snel weer op gewicht.
Als er weer eetlust is:
• Crackers, beschuit, bouillon of groentesoep.
• Wacht met zuivel, vlees en zwaar verteerbaar voedsel.
• Weinig of geen suiker of witmeel producten.
Innerlijk werk je hard tijdens koorts. Er vindt afbraak plaats, opruiming, uitscheiding, heroriëntatie en nieuwbouw. Wat op lichamelijk vlak plaatsvindt, heeft zijn weerslag op de psyche (en andersom). Op beide vlakken is een nieuwe oriëntatie en ontwikkeling gaande. Tot in de herstelperiode is hierom rust belangrijk. Beperk televisie, lawaai en muziek.
Vertel kinderen verhalen waarin het kind zich kan herkennen zijn proces, bijvoorbeeld over een held die een taak moet volbrengen, of sprookjes. Geef liefdevolle aandacht en warme zorg. Angst, ongeduld, haast en ongeïnteresseerdheid werken averechts. Kinderen hebben steun, stevigheid en grenzen nodig, die de ouder moet aanreiken omdat het kind die zelf mist.
Maak tijd voor herstel. Blijf sowieso nog 24 uur binnen, nadat de koorts is weggezakt. Bij kinderziekten geldt een herstelperiode van één à twee weken nadat de koorts is verdwenen. In die tijd zijn de kinderen meestal erg kwetsbaar. Kijk niet alleen naar de lichamelijke kant van het beter worden, maar ook naar de psychische kant.
Ziekten kunnen chronisch worden, of regelmatig terugkomen. Het risico hierop wordt groter wanneer je niet goed uitziekt, of de ziekte afbreekt met antibiotica of met een andere onderdrukkende behandeling. (Soms zijn deze wel noodzakelijk.) Hier wordt goed naar gekeken bij een constitutionele behandeling. In de loop van een homeopathische constitutionele behandeling zie je, tegelijk met het minder worden van langdurige klachten, (vaak vroegere) acute ziektes terugkomen. Een acute ziekte is namelijk een natuurlijke bescherming tegen chronische ziekten en een teken van onderliggende gezondheid. Als je nu de acute ziekte alsnog goed doormaakt, zijn meestal de chronische klachten daarna verminderd of verdwenen.
Neem dus de tijd voor ziek-zijn en uitzieken! Het is erg belangrijk voor de gezondheid op de lange termijn. En niet alleen de fysieke gezondheid heeft hier baat bij. Je zal merken dat ook op psychisch vlak, een stap in de ontwikkeling wordt gemaakt.
Meestal verloopt koorts in fases. Eerst stijgt de binnentemperatuur, terwijl de huid nog koel blijft. Soms krijg je koude rillingen. Hou jezelf goed warm in deze fase met bijvoorbeeld dekens en een kruik. In de volgende fase wordt ook de huid warm. Afkoelen is nu beter, door bijvoorbeeld frisse lucht, en het wegslaan van de deken. Vaak ga je hierna transpireren, wat ook helpt om af te koelen.
38,0°C of hoger = koorts
39–40°C = hoge koorts (komt vaak voor bij kinderen)
40°C of hoger = goed in de gaten houden
41°C of hoger = waarschuw een arts
Meestal loopt de temperatuur niet hoger op dan 40,5 graden, en duurt het niet langer dan drie dagen.
De een krijgt makkelijker hoge koorts dan de ander. De constitutie is medebepalend. Een mooie, hoge koorts kunnen ontwikkelen, is een teken van een sterke weerstand.
Spoedgeval
Laat in principe de koorts zijn genezende werking doen. Pas wanneer je het koortsproces niet goed de baas kan, is het raadzaam actie te ondernemen. Niet alleen de hoogte van de temperatuur is belangrijk. Ook de volgende verschijnselen zijn tekenen dat het koortsproces niet goed verloopt.
• Heftige hoofdpijn
• IJlen
• Grote onrust
• Koortsstuipen
• Bewustzijnsverandering zoals sufheid of verwardheid.
• Koorts die langer duurt dan drie dagen, of die uitputtend werkt.
• Puntbloedingen van de huid (rode of paarse plekjes op de huid die niet wegdrukbaar zijn).
• Gillen (jonge kinderen).
• Bij koorts van 40 graden of hoger, terwijl de huid koel blijft.
• (Hoge) koorts met hoofdpijn en braken. Wordt de toestand snel slechter, waarschuw dan onmiddellijk een arts. Het kan gaan om een hersenvliesontsteking. De typische nekstijfheid kan ontbreken in dit stadium.
• Waarschuw ook altijd een arts bij koorts tijdens zwangerschap / bevalling.
• 41°C of hoger = waarschuw een arts
Tips voor het helpen reguleren van de lichaamstemperatuur
• Het lichaam afsponsen met lauw azijnwater (vooral bij hoge koorts).
• Citroensokken. Dit doe je pas in het stadium dat de koorts al is opgelopen, en zich over het hele lijf heeft uitgebreid. Neem een halve citroen, pers die uit in 150 cc lauw water. Doe hier katoenen sokken in, knijpt ze uit, trek ze aan met daaroverheen wollen sokken. 20 minuten laten zitten. Eventueel na een uur herhalen met vers citroenwater. Alleen toepassen als de voeten warm zijn.
• Ook bij koortsstuipen kunnen citroensokken helpen. Trek dan de sokken kleddernat aan. Bij koortsstuipen altijd een arts waarschuwen. Vaak gebeurt dit in het stadium dat de koorts nog oploopt.
• Als de koorts hoog is, je bent onrustig, het lichaam is warm, maar de voeten blijven koel: leg citroenwikkels (katoenen lappen) aan om de kuiten. Daaroverheen wollen of flanellen lappen wikkelen en een warme kruik aan de voeten. Lappen en wikkels afdoen na ongeveer 15 minuten.
• Er zijn homeopathische middelen die het lichaam helpen de koorts beter te verdragen en beter te reguleren. Dit valt onder een acute behandeling.
Afwijkend ziekteproces
Is er te weinig koorts, dan kan het ziekteproces vastlopen. Bij ziektes met huiduitslag kan de uitslag te weinig naar buiten trekken, of te snel wegtrekken. Vroeger zei men, als er bij mazelen een longontsteking optrad: “de uitslag is naar binnen geslagen.” Je kan de uitscheiding over de huid stimuleren door bijvoorbeeld:
- Borstelen van de huid in bad.
- Wassen met lauw water met etherische olie (bijv rozemarijn).
- Warme dranken.
- Warme kruik.
- Warm toedekken.
Voeding
Algemene voedingsadviezen bij ziekte:
• Warme kruidenthee, zoals kamille of lindebloesem.
• Verse vruchtensappen
• Groentensap of bouillon
• Vitamine C als supplement
• Geen vast voedsel of zuivelproducten. Bij koorts is drinken veel belangrijker dan eten! Het lichaam is bezig met het wegwerken van afvalstoffen en aangedane cellen. De stofwisseling is dus druk bezig en vast voedsel is hierbij meestal teveel. Vaak voel je zelf aan wat wel of niet goed valt tijdens ziekte. Wees bij kinderen nu eerder dan normaal geneigd om toe te geven aan vreemde wensen. Wees niet direct bang voor gewichtsverlies, behalve bij baby’s. Wees vooral alert op uitdrogingsverschijnselen. Kinderen raken na ziekte snel weer op gewicht.
Als er weer eetlust is:
• Crackers, beschuit, bouillon of groentesoep.
• Wacht met zuivel, vlees en zwaar verteerbaar voedsel.
• Weinig of geen suiker of witmeel producten.
Psychisch
Innerlijk werk je hard tijdens koorts. Er vindt afbraak plaats, opruiming, uitscheiding, heroriëntatie en nieuwbouw. Wat op lichamelijk vlak plaatsvindt, heeft zijn weerslag op de psyche (en andersom). Op beide vlakken is een nieuwe oriëntatie en ontwikkeling gaande. Tot in de herstelperiode is hierom rust belangrijk. Beperk televisie, lawaai en muziek.
Vertel kinderen verhalen waarin het kind zich kan herkennen zijn proces, bijvoorbeeld over een held die een taak moet volbrengen, of sprookjes. Geef liefdevolle aandacht en warme zorg. Angst, ongeduld, haast en ongeïnteresseerdheid werken averechts. Kinderen hebben steun, stevigheid en grenzen nodig, die de ouder moet aanreiken omdat het kind die zelf mist.
Maak tijd voor herstel. Blijf sowieso nog 24 uur binnen, nadat de koorts is weggezakt. Bij kinderziekten geldt een herstelperiode van één à twee weken nadat de koorts is verdwenen. In die tijd zijn de kinderen meestal erg kwetsbaar. Kijk niet alleen naar de lichamelijke kant van het beter worden, maar ook naar de psychische kant.
Tot slot
Ziekten kunnen chronisch worden, of regelmatig terugkomen. Het risico hierop wordt groter wanneer je niet goed uitziekt, of de ziekte afbreekt met antibiotica of met een andere onderdrukkende behandeling. (Soms zijn deze wel noodzakelijk.) Hier wordt goed naar gekeken bij een constitutionele behandeling. In de loop van een homeopathische constitutionele behandeling zie je, tegelijk met het minder worden van langdurige klachten, (vaak vroegere) acute ziektes terugkomen. Een acute ziekte is namelijk een natuurlijke bescherming tegen chronische ziekten en een teken van onderliggende gezondheid. Als je nu de acute ziekte alsnog goed doormaakt, zijn meestal de chronische klachten daarna verminderd of verdwenen.
Neem dus de tijd voor ziek-zijn en uitzieken! Het is erg belangrijk voor de gezondheid op de lange termijn. En niet alleen de fysieke gezondheid heeft hier baat bij. Je zal merken dat ook op psychisch vlak, een stap in de ontwikkeling wordt gemaakt.